ქმარმა შაბათ–კვირა გაატარა და მეზობლებმა ნახეს, ვინ შეხვდა მას
ლარиса ფანჯრის რაფაზე ყვავილებთან იყო დაკავებული, როცა შენიშნა, რომ მისი ქმარი ჩანთით მანქანისკენ მიდიოდა. უცნაური იყო: არაფერი უთქვამს მოგზაურობაზე.
—ანდრეი, სად მიდიხარ? —დაეძახა სამზარეულოდან.
—სერგეის აგარაკზე. სახურავზე დაგვეხმარება —უპასუხა მან, თვალები არ აეხედა—. კვირა საღამოს დავბრუნდები.
ლარისა ხელები პირსახოცით გაიშრო და ფანჯარას მიუახლოვდა. ანდრეიმ უკვე ჩართო ძრავა, მაგრამ რაღაც მიზეზით არ ჩქარობდა წასვლას, თითქოს ვინმეს ელოდებოდა.
—თუ მინდა, მეც წავიდე? უკვე დიდი ხანია არ მინახია მარინა —უპასუხა მან.
—არ არის საჭირო. ეს კაცის საქმეა, მტვერი, ჭუჭყი. თან მანქანაში ადგილი არ არის, ხელსაწყოებს ვატარებ.
ლარიშა მხრები აიჩეჩა. მართლაც, ხელსაწყოები საბარგულს მთლიანად იკავებდა. ანდრეიმ ხელი გაატარა და წავიდა. ლარიდა დაბრუნდა ვიოლეტებთან, არც კი წარმოუდგენია, რომ ნახევარი საათის შემდეგ ტელეფონი გაისმოდა.
—ლარა, მე ვარ ვალენტინა მესამე სართულიდან —მეზობლის ხმა უხერხულად ჟღერდა—. თუ შეიძლება, ჩემს სახლში შემოხვიდე? ჩითილებზე მინდოდა გეკითხა.
—კი, ახლავე მოვალ.
ვალენტინა კარებს სახლში ჩაცმულ საუთქზე გამოაღო, სახე დაძაბული ჰქონდა.
—მოდი, დაჯექი. ჩაი გინდა?
—მადლობა, ცოტას ვცალებ. რა მოხდა ჩითილებთან?
ვალენტინა ჩაიდანს დადო და დუმდა, აშკარად სიტყვებს ეძებდა.
—ლარა, არ ვიცი, უნდა ვთქვა თუ არა… შეიძლება შევცდი.
—ვალია, რა ხდება? მეშინია.
—ხედა შენმა ანდრეიმ, როცა მიდიოდა. ის… მარტო არ იყო.
ლარიშას გულში ცივი შეგრძნება დაეუფლა.
—როგორ არა მარტო? სერგეი მას მიყვებოდა?
—არა, ლარა. მასთან ქალი იყო. ახალგაზრდა, წვრილი. მანქანასთან კოცნიდნენ, მერე ის წინ მდებარე სავარძელში ჩაჯდა.
ლარიშას ხელებში ფინჯანი רעדდა. მას მაგიდაზე დადო, ჩაი რომ არ დაემხო.
—შენ დარწმუნებული ხარ, რომ არ შეცდი? იქნებ…
—ლარა, მე ბრმა არ ვარ. სამრეცხაოზე ვიყავი, თეთრეული მეშვებოდა. ისინი ფანჯრების პირდაპირ იყვნენ. ის აკოცა, მან ხელით უკან მოჰკიდა. ეს მეგობრული ჟესტი არ იყო, ხომ იცი.
ვალენტინა მის წინ დაჯდა და ლარიშას ხელი დაიჭირა.
—მაპატიე, რომ გითხარი. მაგრამ მეც ასე მოვიქცეოდი შენს ადგილას.
ლარიშამ თავი დაუქნია, თუმცა შინაგანად ყველაფერი ჩახლართული ჰქონდა. ოცდაერთი წელი ქორწინება. ოცდაერთი წელი ფიქრი, რომ ანდრეი სანდო და პატიოსანი ადამიანი იყო.
—პატარად აღწერე —დაუჩურჩულა.
—მაღალი, წაბლი. თმა მხრებამდე, ხვეული. წითელი ან ღვინისფერი კაბა. დაახლოებით ოცდაათი წლის, მაქსიმუმ.
ლარიშამ თვალები დახუჭა. დიახ, ის ქალი იცოდა. ინნა, ანდრეის კომპანიის ახალი ბუღალტერი. მან მის შესახებ საუბრობდა: ახალგაზრდა, უნარიანი, ახლახან განქორწინებული.
—ლარა, კარგად ხარ? მომიყვანე სახლში.
—არა, მადლობა. ვფიქრობ.
სახლში ლარიშა დივანზე დაჯდა და კედელს მიაჩერდა. აზრები არ იკვრებოდა სრულ სურათად. გაიხსენა ბოლო თვეები: როგორ ატარებდა ანდრეი უფრო მეტ დროს სამსახურში, როგორ ყიდულობდა ახალ პერანგებს, როგორ დაიწყო თავის მოვლა.
ტელეფონი მოულოდნელად დარეკა და ლარიშას შეძრა.
—მამა, გამარჯობა! როგორ ხარ? —ქეთის ხმა მხიარულად ჟღერდა.
—ქეთი, ძვირფასო… ყველაფერი კარგად არის.
—მამა, უცნაურად ლაპარაკობ. რა მოხდა?
ლარიშამ ვეღარ გაუძლო. სიტყვები თავისით გამოვიდა: ანდრეიზე, ქალზე, რომ არ იცოდა რა დაეშვა.
—მამა, შეჩერდი. სუნთქე. იქნებ გაუგებრობაა?
—რა გაუგებრობა, ქეთი? მეზობელმა საკუთარი თვალით ნახა.
—კარგი, მაგრამ რას გააკეთებ?
—არ ვიცი. უბრალოდ არ ვიცი. მე ორმოცდაცხრა წლის ვარ, ქეთი. სად წავიდე ახლა?
—მამა, ნუ ამბობ სისულელეებს. ორმოცდაცხრა დასჯა არ არის. შენ ლამაზი ხარ, ჭკვიანი, მუშაობ. მაგრამ ჯერ ყველაფერი უნდა გაირკვეს.
ქეთის სიტყვები მართალი იყო, იფიქრა ლარიშამ. უნდა გაერკვია, არ უნდა ეყოლა გულგრილობის მორევში.
მეორე დღეს მაღაზიაში მარინასთან, სერგეის ცოლთან, შეხვდა.
—მარინა, გამარჯობა! როგორ ხარ? ბიჭები სახურავს აკეთებენ?
მარინა გაკვირვებით შეხედა.
—რა სახურავი? სერგეი სახლში ფეხბურთს უყურებს. რატომ?
—ანდრეიმ თქვა, რომ თქვენს აგარაკზე მიდიოდა დახმარებისთვის.
—ლარა, ჩვენ აგარაკი გასულ წელს გავყიდეთ. დაივიწყე?
ლარიშამ იგრძნო, როგორ იშლება მიწა ფეხქვეშ. მაშინ ანდრეიმ დაატყუა. პირდაპირ და უხეშად, თვალებში.
—მაპატიე, მარინა. ვფიქრობ შევცდი.
სახლში ლარიშა იქეთ-იქით დადიოდა და სიმშვიდეს ვერ პოულობდა. უნდოდა, დაერეკა ანდრეის და ეთქვა ყველაფერი რაც გრძნობდა. მაგრამ ტელეფონი არ რეკავდა; ის არ დარეკა.
საღამოს ქვედა მეზობელი, ზინა დეიდა, მოვიდა.
—ლარიშა, შემიძლია? ბორშტი მოგიტანე. ბევრი გავაკეთე.
—მადლობა, ზინა დეიდა. შემოდი.
მოხუცი ქალი ყურადღებით შეხედა.
—მათეთრებული ხარ. ავად ხარ?
—არა, უბრალოდ თავი მტკივა.
—და ქმარი? დიდი ხანია არ მინახავს.
—აგარაკზე წავიდა. მეგობრებთან.
ზინა დეიდამ თავი გააქნია.
—მოდი, ლარიშა, ბევრი ვარ. ყველაფერს ვნახე. კაცები გარკვეულ ასაკში გაგიჟდებიან. ფიქრობენ, რომ ახალგაზრდობა დაბრუნდება, თუ ახალგაზრდა გოგოსთან ჩაიჭედებიან.
ლარიშა გაიძრა. თუ ზინა დეიდაც რაღაც იცოდა?
—რა გულისხმობ?
—გუშინ ვნახე შენმა ანდრეიმ ახალგაზრდა გოგოსთან ერთად. მეგონა, ბიძაშვილი იყო ან ნათესავი.
—როგორ გამოიყურებოდა?
—ახალგაზრდა, ლამაზი. კაფეში იყვნენ, ფანჯრის გვერდით მაგიდასთან. ხელჩაკიდებულები. მე იქედან გავდიოდი, აფთიაქში მივდიოდი.
ლარიშამ თავი დახარა. მაშინ არა მხოლოდ სადღაც წავიდნენ; ქალაქშიც ნახეს, კაფეებში მიდიოდნენ, არ ფარავდნენ.
—ლარიშა, მაპატიე, თუ რამე არასწორად ვთქვი. მაგრამ ქალები ერთმანეთს ვუგებთ. თუ რამე ხდება, ნუ ჩაგითვლები. უნდა ილაპარაკო.
როცა ზინა დეიდა წავიდა, ლარიშამ ტელეფონი აიღო და ანდრეის ნომერი დარეკა. ხანგრძლივი სიგნალები, მერე აუდიო.
—ანდრეი, მე ვარ. დამირეკე როცა შეძლებ.
მან მხოლოდ გვიან ღამით დაუბრუნა ზარი.
—ლარა, გამარჯობა. რა ხდება? დარეკე.
—როგორ ხარ? და სახურავი?
—კარგად. ბევრი სამუშაო. ძალიან დაღლილი ვარ.
—სერგეის გთხოვე ჩემი მხრიდან.
—კი, რა თქმა უნდა.
ლარიშამ დუმილი დაიჭირა, გამბედაობა მოიკრიბა.
—ანდრეი, ვინ იყო ქალი, რომელიც შენთან მანქანაში იყო?
დუმილი ჩამოწვა. გრძელი და მძიმე.
—რომელი ქალი? რაზე საუბრობ?
—მეზობლები ნახეს. წაბლი, ხვეული. კოცნიდნენ.
—ლარა, რას ამბობ? რა მეზობლები? მარტო მივდიოდი.
—ანდრეი, ნუ მექავები. უკვე ვიცი. მარინამ თქვა, რომ სერგეი სახლში იყო და აგარაკი არ აქვთ. ზინა დეიდამ მათ კაფეში ნახა.
კიდევ ერთხელ დუმილი. მერე ღრმად ამოისუნთქა.
—ლარა, ვისაუბრებთ როცა დავბრუნდები.
—არა, ახლა. ვინ არის?
—გითხარი, როცა დავბრუნდები. ნახვამდის.
ტელეფონი დაკიდა. ლარიშამ ტელეფონს შეხედა, ცრემლები აკანკალებდა. ოცდაერთი წელი. ოცდაერთი წელი ოჯახში რწმენით. და ის…
შაბათი მთელად სახლში გაატარა, გარეთ არ გასულა. ქეთი რეკავდა და დახმარებას სთავაზობდა, მაგრამ ლარიშა უარზე იყო. უნდოდა მარტო ყოფილიყო და აზრები დაეწყო.
საღამოს ვალენტინა მოვიდა.
—ლარა, როგორ ხარ? ვღელავ.
—არაფრისთვის. მართალი იყავი. ის მასთან იყო.
—აღიარა?
—არა, ზუსტად. მაგრამ არც უარყო. თქვა, რომ როცა დაბრუნდება ვისაუბრებთ.
ვალენტინა დივანზე გვერდით დაჯდა.
—მითხარი, რა გრძნობ? გარდა ტკივილის.
ლარიშამ მოიფიქრა. რა გრძნობდა?
—იცი, ვალია, უცნაურია. მეგონა ვიტირებდი, ვიყვირებდი. მაგრამ მე… გაბრაზებული ვარ. ძალიან გაბრაზებული. არა მხოლოდ მის გამო, ჩემზეც.
—მოგახსენე? რატომ?
—იმიტომ, რომ არ ვნახე. ან არ მინდოდა. ის არა მხოლოდ გუშინ დაიწყო. ალბათ დიდი ხანია. და მე ვიმართლებდი: სამუშაო, დაღლილობა, ასაკი.
—ლარა, შენ არ ხარ დამნაშავე. ის გატყუებს.
—და იცი, რა უფრო მაბრაზებს? რომ იმალება. ახლა, როცა ყველაფერი აშკარაა, მაინც მატყუებს. თითქოს მე სულელი ვარ.
ვალენტინა თავი დაუქნია.
—კაცები ასე არიან. ფიქრობენ, რომ ნებისმიერ სისულელეს დავიჯერებთ.
—და შენ რა გააკეთებდი ჩემს ადგილას?
—ჭეშმარიტად? გავგზავნიდი. მაშინვე და სამუდამოდ. მაგრამ ეს ჩემი აზრია. შენ უნდა გადაწყვიტო.
კვირა უსასრულოდ გაიწელა. ლარიშა სახლს წმენდდა, საჭმელს აცხობდა, წიგნს კითხულობდა, მაგრამ აზრები ერთი საკითხისკენ უბრუნდებოდა: რას ეტყოდა ანდრეის როცა დაბრუნდებოდა.
მან გვიან, უკვე ბნელოდა, დაბრუნდა. ლარიშა მოისმინა მანქანის კარის დარტყმა და საკეტის ხმა.
—გამარჯობა —თქვა მან მშვიდად სახლში შესვლისას.
—გამარჯობა.
ანდრეი მისაღებში შევიდა და სავარძელში დაჯდა. ლარიშაც დივანზე დაჯდა მის წინ.
—ხომ კარგად ხარ? —ჰკითხა მან.
—ლარა, ეს არ არის ის, რაც ფიქრობ.
—და რა არის მაშინ?
—უბრალოდ… ვილაპარაკეთ. უფრო საქმიანი.
—ანდრეი, მე სულელი არ ვარ. საქმისთვის არ კოცნიან და არ მიდიან შაბათ-კვირას ერთად.
მან სახე ხელებში ჩამალა.
—კარგი. დიახ, რაღაცა გვაქვს. მაგრამ ეს სერიოზული არაა. უბრალოდ…
—უბრალოდ რა?
—უბრალოდ მინდოდა თავს მამაკაცი ვგრძნობდე. გესმის?
ლარიშამ გაიცინა, მწარე და გაბრაზებული.
—საზოგადოება ხომ შენთან ერთად არ გრძნობ თავს მამაკაცად?
—ლარა, ასე ბევრჯერ ვართ ერთად. ყველაფერი რუტინად გადაიქცა. და აქ…
—აქ ახალგაზრდა და ლამაზი გოგოა. რა თქმა უნდა.
—ეს გაივლის. ვიცი, გაივლის.
—და მე არ მინდა დაველოდო, რომ გაივლიდეს.
ანდრეი გაკვირვებული შეხედა.
—რას გულისხმობ?
—გინდა რომ წავიდე. დღეს.
—ლარა, ნუ ამბობ სისულელეებს. სად წავალ?
—ინნას სახლში. ან ბინა იქირავე. ეს უკვე ჩემი პრობლემა არ არის.
—ლარა, ვილაპარაკოთ მშვიდად. როგორც მოზრდილები.
—ჩვენ უკვე მშვიდად ვილაპარაკებთ. არ ვყვირი, არ ვტირი. უბრალოდ ფაქტს ვამბობ: არ მინდა იმ ადამიანთან ვცხოვრობდე, რომელიც მატყუებს.
—მაგრამ ბინა ჩვენია. ერთად ვიყიდეთ.
—ხო, მაშინ გავყიდოთ. ფული გავიყოთ. ან ჩემი ნაწილი მომეცი.
ანდრეი წამოდგა და ოთახში დაერტყა.
—ლარა, ეს ჩვენი ოჯახია. ოცდაერთი წელი. მართლა გინდა დაანგრიო…
—ეს მე არ დავანგრევ. შენ უკვე დაანგრევ. უბრალოდ დასკვნებს ვაკეთებ.
—გადავიფიქრე. ნუ იღებ გადაჭარბებულ გადაწყვეტილებებს.
—მივიღე. შეგიკეთე.
ანდრეი ცოტა ხანს დარჩა, შემდეგ საძინებელში წავიდა. ლარიშამ მოისმინა როგორ ალაგებდა ტანსაცმელს, როგორ იჭრებოდა კარადა.
—ლარა —დაეძახა საძინებელიდან—. და თუ დღეს სერგეის სახლში დავიძინებ? და ხვალ ვილაპარაკებთ.
—არა, ანდრეი. უკვე გვიანაა საუბრისთვის.
მან ხელში ჩემოდანი აიღო და გამოვიდა.
—ხვალ დაგირეკავ.
—დარეკე.
როცა კარი დაიხურა, ლარიშა დივანზე დაჯდა და უცბად იგრძნო… შვება. თითქოს ვანწლებისგან განთავისუფლდა.
ტელეფონი აიღო და ქეთის ნომერი დარეკა.
—მამა, როგორ ხარ? და პაპა?
—ქეთი, შენს მამას წავიდა. განქორწინებას ვაპირებთ.
—მამა, დარწმუნებული ხარ?
—სრულიად. გესმის, რა მივხვდი? არ მინდა ვცხოვრობდე ვინმესთან, ვინც არ მპატივს. ვინც თვალებში მატყუებს.
—მამა, მხარს გიჭერ. რაც უნდა გადაწყვიტო.
—მადლობა, ძვირფასო. ამას გადავიტან.
და ლარიშამ მართლაც იცოდა, რომ გადაიტანდა. პირველად მრავალი წლის შემდეგ თავი თავისუფლად იგრძნო. ტკივილიანი, საშიში, მაგრამ თავისუფალი.
შემდეგ დილით ვალენტინა დარეკა.
—ლარა, როგორ ჩაიარა საუბარმა?
—მან წასვლა გადაწყვიტა.
—მართლა? და შენ როგორ ხარ?
—იცი, ვალია, კარგად. რაღაცნაირად კარგად. თითქოს ციხიდან გამოვედი.
—ლარა, მამაცი ხარ. ყველას არ შეუძლია.
—და რა უნდა დამეკარგა? დარჩენა, როგორც მოტყუებული ცოლი? იმიტაცია, თითქოს არაფერი მომხდარა? არა, მადლობა.
ლარიშამ ფანჯარას მიუახლოვდა და ქუჩას შეხედა. მზე ანათებდა. იწყებოდა ახალი კვირა. ახალი ცხოვრება.
