მე დედაჩემის ბინა გავყიდე და ფულის ნახევარი ჩემს ძმას მივეცი, მიუხედავად იმისა, რომ ანდერძით ყველაფერი მხოლოდ მე მრჩებოდა. მაგრამ ექვსი თვის შემდეგ მან ისეთი რამ გააკეთა, რასაც ვერასდროს წარმოვიდგენდი: სასამართლოში მიჩივლა. და სასამართლოში ისეთი რამ გამჟღავნდა, რომ შოკში ჩავვარდი…
დედაჩემი იანვარში გარდაიცვალა. მშვიდად, თავის საწოლში, თავის პატარა ბინაში. ოთხმოცდაერთი წლის იყო. წლებმა მისი გულიც და ძალაც ნელ-ნელა გამოფიტა. მის შემდეგ დარჩა მხოლოდ პატარა ბინა და საკუთარი ხელით დაწერილი ანდერძი, სადაც ყველაფერი მე მრჩებოდა.
არა იმიტომ, რომ ჩემს ძმას, დანიელს, არ უყვარდა. არა. დედაჩემს დანიელი სიცოცხლის ბოლო დღემდე უყვარდა. მაგრამ დანიელს წლებია მისთვის არ დაურეკავს. არ მოსულა სანახავად. არ უკითხავს, ჰქონდა თუ არა წამლები, ჭამა თუ არა, რამე ხომ არ სჭირდებოდა.
მე კი კვირაში სამჯერ, ქარხანაში მუშაობის შემდეგ, მასთან მივდიოდი. პროდუქტებს ვყიდულობდი, ექიმთან დამყავდა, სარეცხს ვრეცხავდი, სახლს ვალაგებდი და მის საყვარელ სუპს ვუმზადებდი. ასე გაგრძელდა ხუთი წელი. დედაჩემი ყველაფერს ჩუმად აკვირდებოდა. ხედავდა, ვინ იდგა მის გვერდით და ვინ იყო მხოლოდ სახელით შვილი.
დაკრძალვის შემდეგ, როცა ნოტარიუსმა ანდერძი წაიკითხა, დანიელი გაფითრდა. არაფერი უთქვამს. მხოლოდ ცივად ჩამომართვა ხელი, თითქოს მისი და კი არა, უცხო ადამიანი ვყოფილიყავი. შემდეგ წავიდა. ფანჯრიდან დავინახე, როგორ იდგა თავის მანქანასთან, ეწეოდა და ვიღაცას ტელეფონით ელაპარაკებოდა.
იმ დღის შემდეგ მშვიდად აღარ მძინებია. ყოველ ღამე ერთი და იგივე ფიქრი მიტრიალებდა თავში: ისიც ხომ დედაჩემის შვილი იყო. დიახ, მე ვიყავი მის გვერდით, მაგრამ სწორი იყო კი, რომ ყველაფერი მხოლოდ მე დამრჩენოდა?
ჩემმა ქმარმა თქვა:
— ანდერძი ანდერძია. დედაშენმა იცოდა, რას აკეთებდა. დანიელს ხუთი წლის განმავლობაში მისთვის არაფერი გაუკეთებია.
მაგრამ სინდისი არ მასვენებდა. ვთქვი:
— ეს ჯილდოზე არ არის. ეს ჩვენი დედის ხსოვნაზეა. ის ჩემი ძმაა.
ივნისში ბინა გავყიდე. მეორე დღეს დანიელს დავურეკე და ვუთხარი, რომ ფულის თანაბრად გაყოფა მინდოდა.
დიდხანს სიჩუმე ჩამოვარდა. ათი წამი. შეიძლება მეტიც.
შემდეგ მან ჩუმად თქვა:
— ალექსია… ეს არ გევალება.
— ვიცი, — ვუპასუხე. — მაგრამ ასე მინდა. შენი ანგარიშის ნომერი მომეცი.
გადარიცხვა უკვე მეორე დღეს გავაკეთე. ზუსტად ნახევარი. ერთი ევროთიც ნაკლები არა. იმ ღამეს, პირველად თვეების შემდეგ, საძილე აბების გარეშე დავიძინე. მეგონა, სწორად მოვიქეცი.
სამი თვის განმავლობაში დანიელი ისევ ჩემი ძმა გახდა. მირეკავდა, მკითხულობდა, როგორ ვიყავი, როგორ იყვნენ ბავშვები. ერთხელ ცოლთან ერთად სადილზეც კი მოვიდა ჩვენს სახლში. ტერასაზე ვისხედით, ყავას ვსვამდით და ნამცხვარს ვჭამდით. ერთი წამით ვიფიქრე, იქნებ ჩვენი ოჯახი ჯერ კიდევ შეიძლებოდა გადარჩენილიყო.
მაგრამ შემდეგ ზარები შეწყდა.
ერთ სამშაბათს სამსახურიდან სახლში დავბრუნდი. სამზარეულოს მაგიდაზე თეთრი კონვერტი იდო. ჩვეულებრივი კონვერტი. არაფრით ჩანდა საშიში. მაგრამ როცა გავხსენი და პირველი სტრიქონები წავიკითხე, ხელები ამიკანკალდა.
ჩემმა ძმამ, დანიელმა, სასამართლოში მიჩივლა. მხოლოდ იმისთვის, რომ ანდერძზე ხელი მოეკიდა, მზად იყო სასამართლოში ვეთრიე, რათა ფულისადმი თავისი სიხარბე დაეკმაყოფილებინა. ეს საშინელი რეალობა იყო, და როცა ეს წავიკითხე, მთელი სხეული გამეყინა. ქვასავით ვიდექი და ერთი წამით ვერ ვინძრეოდი, თითქოს ყველაფერი წამით გაქრა. ჩემი საკუთარი ძმა — ადამიანი, რომელიც მხოლოდ ანდერძის გამო ასეთი არაკეთილსინდისიერი აღმოჩნდა. გაგრძელება წაიკითხეთ პირველ კომენტარში…
ის ბინის დარჩენილ ღირებულებას ითხოვდა. ამტკიცებდა, რომ დედაჩემმა სიტყვიერად დაჰპირდა, ყველაფერს მას დავუტოვებო. ამტკიცებდა, რომ მე დედაჩემზე გავლენა მოვახდინე, მანიპულაცია გავუკეთე და მისი სიბერე და ავადმყოფობა გამოვიყენე.
ეს სტრიქონები სამჯერ წავიკითხე. ვერ ვიჯერებდი.
მე ვიყავი ის ადამიანი, რომელიც ხუთი წლის განმავლობაში, ქარხნიდან დაღლილი დაბრუნების შემდეგ, დედასთან მიდიოდა. მე ვიყავი ის, ვინც მის თეთრეულს ცვლიდა. მე ვიყავი ის, ვინც საავადმყოფოში ხელი ეჭირა. მე ვიყავი ის, ვინც ღამით მის შიშებს უსმენდა. ახლა კი ჩემი საკუთარი ძმა მადანაშაულებდა, თითქოს დედაჩემი გამომეყენებინოს.
დანიელს დავურეკე. მაგრამ ტელეფონს მისი ცოლი უპასუხა.
მისი ხმა ცივი იყო.
— აღარ დარეკოთ. ამ საქმეს ჩვენი ადვოკატი აგვარებს.
იმ წამს ყველაფერი გავიგე. შეიძლება ეს ყველაფერი მხოლოდ დანიელის თავში არ გაჩენილა. მისი ცოლი ყოველთვის მის გვერდით იყო — ნოტარიუსთან, ჩვენს სადილებზე, ჩვენს საუბრებში. ის უსმენდა, კითხვებს სვამდა და დეტალებს იმახსოვრებდა. შეიძლება სწორედ მან ააგო მთელი ეს სცენარი.
მაგრამ ამით ჩემი ძმა მართლდებოდა?
არა.
მან ხელი მოაწერა. ის ზრდასრული კაცი იყო. მან არჩევანი გააკეთა.
სასამართლო პროცესი ოთხი თვე გაგრძელდა. ოთხი თვე უძილო ღამეების, ადვოკატების ოფისების, საბუთების, ტკივილისა და სირცხვილის. ისევ და ისევ მიწევდა დამემტკიცებინა, რომ დედაჩემი არ მომიტყუებია. რომ უბრალოდ მიყვარდა და მის გვერდით ვიყავი.
ბოლოს მოსამართლემ დანიელის სარჩელი არ დააკმაყოფილა. მას სამართლებრივი საფუძველი არ ჰქონდა. ყველაზე მტკივნეული ის იყო, რომ დანიელი სხდომაზეც კი არ გამოცხადდა.
მე მოვიგე.
მაგრამ ეს გამარჯვება არ ყოფილა.
ეს ჰგავდა ცეცხლმოკიდებული სახლიდან გამოსვლას: ცოცხალი ხარ, სუნთქავ, ფეხზე დგახარ, მაგრამ ყველაფერი, რაც შენთვის მნიშვნელოვანი იყო, უკვე ფერფლად ქცეულა.
შემდეგ პარასკევს სასაფლაოზე მარტო წავედი. დედაჩემის საფლავთან ვიდექი და დიდხანს ჩუმად ვიყავი. შემდეგ მხოლოდ ერთი კითხვა ექოდ გაისმა ჩემს გონებაში: ნუთუ მან იცოდა?
შეიძლება დედაჩემმა ეს ანდერძი დანიელის დასასჯელად არ დაწერა. შეიძლება მან უბრალოდ დაინახა ის, რისი დანახვაც მე არ მინდოდა. დედები ზოგჯერ ჩუმად არიან, მაგრამ მათ სიჩუმეში უფრო მეტი სიმართლეა, ვიდრე ყველა ჩვენს გამართლებაში.
ფული, რომელიც დანიელს გადავურიცხე, აღარასოდეს დაბრუნდება. ადვოკატმა თქვა, რომ შემეძლო მისთვის მეჩივლა და დაბრუნება მეცადა. შემეძლო. მაგრამ არ მინდა.
არ მინდა ისევ სასამართლოს დერეფანში ვიჯდე იმ კაცის პირისპირ, რომელსაც ბავშვობაში ველოსიპედის ტარება მე ვასწავლე.
ფულზე მეტი დავკარგე. დავკარგე უკანასკნელი ილუზია, რომელიც ჩემს ძმაზე მქონდა.
ზოგჯერ ადამიანი გულუხვ საქციელს აკეთებს და ჰგონია, რომ ამით ოჯახს გადაარჩენს. მაგრამ ასეთი საქციელი არაფერს არ გადაარჩენს. ის მხოლოდ თვალებს გიხელს.
და ახლა ხშირად ვფიქრობ: თუ ადამიანს იმაზე მეტს აძლევ, ვიდრე იმსახურებდა, და ის ამას შენ წინააღმდეგ იყენებს, ნუთუ შეცდომა შენს სიკეთეში იყო?
თუ ამ სიკეთემ უბრალოდ მისი ნამდვილი სახე გამოაჩინა?
